#सहजोक्त.

गेले दोनतीन दिवस कडाक्याचा गारठा , त्यात  काल पासून पाऊस ! मग काय ढगाळ-हिवाळा ! सारीकडे पेंगुळणारे वातावरण ! सकाळी फिरायला जायला निघणार तर पाऊस , मृद्गंधासह !    मग काय , 'आधीच  उल्ल्हास , त्यात पौष मास!' फिरायला जायला तयार झालेली मी परत बिछान्यात , दुलईत गडप झाली.  पृथ्वीच्या कक्षेतून उपग्रह पाठवणं सोपंय पण अशा झोपाळू हवेत स्वतःला बिछान्यातून बाहेर काढणं अवघड !
काय मस्त झोपरं झोपरं वातावरण आहे आज दिवसभर ! स्वतःला शालीत लपेटून खिडकीपासच्या  दिवाणावर ,  मोठ्या मग भरून कडक कॉफीचा भुरका घेत निवांत पीत बसायचं , मंद आवाजात गझल  किंवा जुनी हिंदी गाणी ऐकायची असं ठरवलं मनात . न् एफेम् रेडिअो लावला. जे गाणं लागलं तेही आवडतंच गाणं होतं  .
मौसम पिच्चरमधलं ते गुलजारने लिहिलेलं गाणं दोन वेगवेगळ्या मुडमध्ये गायलेलं आहे. मला भूपेंद्रच्या अावाजातील संथ न् गंभीर चालीतलं गाणं जास्त भावतं . न् तेच रेडिअोत लागलं नेमकं .

  कधी तरी अशा वातावरणात फक्त न् फक्त स्वतःसाठी वेळ ठेवावा राखून . आजूबाजूला कोणीच नको. स्वतःच्या हृदयाचे ठोकेही सहज ऐकू यावेत न् धमण्यातून वाहणा-या रक्ताची हालचाल कळावी इतकं तन्मय व्हावं स्वतःत !
  मंद आवाजातील सुरेल गाणी सुद्धा हळूहळू विरून जावीत. आत्मलीन , आत्ममग्न होऊन आपल्याच पंचज्ञानेंद्रियांनी अनुभवावे फुरसती क्षण . कुठली गडबड नको , गोंधळ नको  , कोणाचेही नियंत्रण नको. बस श्वास घ्यावा नि सोडावा. स्मरण , चिंतन , मनन , उजळणीही नकोच नको. शून्यवत् व्हावं आत-बाहेर .
  एरवी व्यवहारिक जीवनात चार-ट्रॅकवर  धावपळ करावी. चोवीस तासातले अठ्ठेचाळीस तास भरपूर व्याप-ताप लावून घ्यावेत , यशस्वीपणे निभवावे. पण दोन-तीन महिन्यातून एकदा तरी आपणच आपल्यासाठी असावे ,  विशेष  क्षण  जागवे , नाही कां ?
  असे खास क्षण मनाला अधिक चैतन्यमय करतात , येणारे बिकट आव्हानही लीलया पेलण्याची ताकद देतात.
रोज रोज तेच तेच दैनिक कामं करून मरगळ येतेच . असा एखादा 'फुकट व्यर्थ' घालवण्याचाही  दिवस असावा ना नशीबात. नेमकं तसं मिळालं नाही तर मग काय ? हेच या गाण्यात लिहिलय गुलजारने.

दिल ढूँढता है फिर वही फ़ुरसत के रात दिन -
बैठे रहे तसव्वुर-ए-जानाँ किये हुए .॥
 जाड़ों की नर्म धूप और आँगन में लेट कर
 आँखों पे खींचकर तेरे आँचल के साए को
 औंधे पड़े रहे कभी करवट लिये हुए ॥१॥
  वादी में गूँजती हुई खामोशियाँ सुनें आँखों में भीगे भीगे से लम्हे लिये हुए ॥२॥  दिल ढूँढता है फिर वही फ़ुरसत के रात...
  ©डॉ. प्रज्ञा देशपांडे.